سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
89
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
و اندك مىباشند . سپس شارح گويد : وجه [ ثقال ] بودن اين سالمندان آنست كه در مقابل اعداء و دشمنان سخت پايدار و استوار هستند و جمله [ اذا لاقوا ] يعنى زمانى كه مواجه بشوند با اعداء و كلمه [ خفاف ] يعنى سريع دعوت را اجابت مىكنند و جمله [ اذا دعوا ] يعنى وقتى براى كفايت نمودن امر مهمّ و دفع نمودن واقعه عظيمى كه در شرف روى دادن است خوانده شوند . و وجه كثير بودن ايشان در وقت حملهور شدن به دشمنان اين استكه هريكى از ايشان بجاى جماعتى هستند . شاهد در اينستكه شاعر احوال مشايخ را ذكر كرده و بهريك آن چه مناسب با آنها است را اسناد داده يعنى به ثقل حال ملاقات و به خفّت حال ادعاء را نسبت داده و به همين ترتيب تا آخر حالات . ب : اقسام شئ را استيفاء كردن و بطور كامل ذكر نمودن مانند فرموده حقتعالى : يهب لمن يشاء اناثا و يهب لمن يشاء الذّكور او يزوّجهم ذكرانا و اناثا و يجعل من يشاء عقيما . يعنى : خداوند متعال بهركسى كه بخواهد جنس اناث و به آنكه دوست داشته باشد جنس ذكور عطاء مىفرمايد يا در يك رحم دو فرزند پسر و دختر قرار داده و رحم ديگر را عقيم مىنمايد . چه آنكه انسان يا فرزند نداشته يا داراى فرزند هست ، فرزند نيز يا ذكور است و يا انثى و يا هم ذكور است و هم انثى و در آيه شريفه هم اقسام بطور مستوفى و كامل ذكر گرديده است .